Print This Page


آشنايي با تاريخچه و تعاريف مراکز رشد

مرکز رشد يا انکوباتور، يکي از ابزارهاي رشد اقتصادي است که به منظور حمايت از کارآفرينان تحصيل کرده تاسيس مي شود و با ارائه امکانات و تسهيلات عمومي زمينه پا گرفتن شرکت هاي جديد را فراهم مي کند. استفاده از مراکز رشد، امروزه به عنوان يکي از ابزارهاي پذيرفته شده براي تبديل خلاقيت ها و دستاوردهاي علمي و تحقيقاتي به محصولات قابل ارايه به بازار و توسعه کارآفريني محسوب مي شود. امروزه بيش از 3000 انکوباتور در سراسر دنيا وجود دارد که بيشتر آنها در کشورهاي آمريکا و ژاپن مستقر هستند.

تعريف مرکز رشد
مرکز رشد (انکوباتور=Incubator) نام وسيله اي است که گرماي لازم را براي توليد جوجه از تخم مرغ فراهم مي کند. اين لغت همچنين به وسيله اي اطلاق مي شود که با ايجاد گرما، زمينه را براي ادامه حيات نوزادان زودرس پس از توليد فراهم مي کند.در ادبيات کارآفريني، انکوباتورها يا مراکز رشد، مراکزي هستند که براي پرورش يا ايجاد کسب و کارهاي کوچکي تشکيل مي شوند. اين مراکز داراي مکان فيزيکي و تسهيلات مشترک هستند.

تاريخچه و ايده مرکز رشد
تاسيس اولين مرکز رشد جهان به سال 1959 ميلادي در نيويورک برمي گردد. در اين سال ژوزف مانسکو تاجر آمريکايي با خريد يک ساختمان بزرگ قديمي تصميم داشت آن را پس از تعمير، به يک مستاجر اجاره دهد اما متوجه شد که ساختمان مزبور بزرگ تر از آن است که يک مستاجر به تنهايي از عهده هزينه هاي آن برآيد. لذا تصميم گرفت که آن را به مستاجران متعددي اجاره دهد تا بتواند از اين طريق درآمدزايي نمايد. مانسکو بعد از يک سال 20 تا 30 مستاجر داشت که حدودا ده هزار متر مربع از فضاي مجموعه را اجاره نموده بودند. اين مرکز هنوز هم فعال است و با نام مرکز صنعتي باتاويا (batavia) شناخته مي شود و حدودا هزار نفر در آن به کار مشغولند.
اما ايده اصلي مراکز رشد و شکل گيري انکوباتورها (incubators) به دوران رکود اقتصادي آمريکا در دهه 1970 باز مي گردد که بسياري از شرکتهاي بزرگ کارکنان خود را برکنار مي نمودند. دولت آمريکا به منظور مقابله با بحران بيکاري موضوع ايجاد زيرساختارهايي جهت ايجاد موسسات و شرکتهاي کوچک را در برنامه خود قرار داد و مرکز رشد را در زمينه هاي مختلف تاسيس نمود.ايده اصلي تاسيس مراکز رشدو شکل گيري انکوباتورها در دنيا، تهيه بستر مناسب جهت افزايش ضريب موفقيت و کاهش ريسک واحدهاي نوپا و حمايت از کارآفرينان فاقد سرمايه و تجربه لازم در حيطه فناوري و شيوه هاي تجاري سازي ايده ها مي باشد.

اهداف مراکز رشد
اهداف عمده انکوباتورها را مي توان چنين دسته بندي نمود:
الف- کمک به جذب بيشتر کارآموزان و فارغ التحصيلان دانشگاهي در بازار کار و ايجاد اشتغال
ب- ايجاد واحدهاي صنايع کوچک و متوسط فني و تخصصي که بتوانند در بازار کار رقابت پذير باشند
ج- نوسازي، انتقال فناوري و استفاده از اکتشافات علمي جديد
د- افزايش بازدهي نيروي کار بالقوه و استفاده بهينه از اين سرمايه عظيم ملي در کنار اين اهداف، انکوباتورها اهداف ديگري را نيز دنبال مي کنند: رشد اقتصادي منطقه، تنوع اقتصاد و سرمايه گذاران، کمک به زنان، مهاجران يا اقليت ها

خدمات مراکز رشد
مراکز رشد، خدمات متعددي را به شرکت هاي پذيرفته شده ارايه مي دهند. اين خدمات را مي توان بدين ترتيب برشمرد:
1. خدمات عمومي و دفتري: تلفن، نمابر، اينترنت، اتاق مذاکره و کنفرانس، منشي و کارهاي دفتري، رايانه، دبيرخانه، نظافت و...
2. خدمات اداري و اجرايي: وام ها و تسهيلات دولتي، شبکه، کمک هاي مالياتي، اجاره بهاو...
3. خدمات تجهيزاتي و تسهيلاتي: فضاي اداري، پارکينگ، تجهيزات اداري و دفتري، منابع آزمايشگاهي، تجهيزات کارگاهي و...
4. خدمات فني و تخصصي: مشاوره مالي و بازاريابي، مشاوره حقوقي و مديريتي، دوره هاي آموزشي، دسترسي به منابع مالي و...

انواع مراکز رشد
1. مراکز رشد صنعتي: اين مراکز رشد را اغلب نهادهاي دولتي يا مراکز غير انتفاعي به منظور حمايت از کارفرمايان تاسيس مي کنند.
2. مرکز رشد دانشگاهي: اين انکوباتورها به منظور تسهيل استفاده تجاري از دانش فني و حقوق مالکيت معنوي تاسيس مي شوند و امکان استفاده از امکانات دانشگاهي مانند آزمايشگاه، کارگاه و کتابخانه را فراهم مي کنند. اين انکوباتورها همچنين امکان استفاده از نظرات و مشاوره تخصصي اعضاي هيات علمي دانشگاه را نيز فراهم مي آورند. نظير مراکز رشد واحدهاي فناوري فرآورده هاي دارويي دانشگاه علوم پزشکي تهران
3. مرکز رشد مجازي: اين انکوباتورها معمولا داراي فضاي فيزيکي خاصي نيستند و امکاناتي غير از فضاي اداري را ارايه مي دهند.
4. مرکز رشد بين المللي: به طور معمول اين طبقه از انکوباتورها داراي مجموعه کاملي از سرويس هاي پشتيباني براي پيشرفت فعاليت هاي تجاري هستند و تمرکز آنها بيشتر بر روي صادرات است. اين انکوباتورها با دانشگاه ها، مراکز تحقيقاتي، سرمايه گذاران داخلي و بين المللي در ارتباطند. يکي از ويژگيهاي منحصر به فرد اين گروه، ايجاد شبکه اي از انکوباتورها در محدوده مربوط به خود است.

در ايران تا کنون مراکز رشد متعددي تاسيس شده است که فهرست آنها به شرح ذيل مي باشد:
1. مرکز رشد واحدهاي فناوري فرآورده هاي دارويي دانشگاه علوم پزشکي تهران
2. مرکز رشد واحدهاي فناوري فرآورده هاي دارويي دانشگاه علوم پزشکي شيراز
3. مرکز رشد واحدهاي فناوري فرآورده هاي دارويي دانشگاه علوم پزشکي مشهد
4. مرکز رشد واحدهاي فناوري فرآورده هاي دارويي دانشگاه علوم پزشکي تبريز
5. مرکز رشد واحدهاي فناوري لوازم و تجهيزات پزشکي دانشگاه علوم پزشکي تهران
6. مرکز رشد واحدهاي فناوري اطلاعات و ارتباطات جهاد دانشگاهي
7. مرکز رشد واحدهاي فناوري اطلاعات و ارتباطات پارک علم و فناوري استان مرکزي
8. مرکز رشد واحدهاي فناوري اطلاعات و ارتباطات پارک علم و فناوري خراسان
9. مرکز رشد واحدهاي فناوري اطلاعات و ارتباطات دانشگاه اروميه
10. مرکز رشد واحدهاي فناوري اطلاعات و ارتباطات دانشگاه علم و صنعت ايران
11. مرکز رشد واحدهاي فناوري و ارتباطات دانشگاه قم
12. مرکز رشد واحدهاي فناوري اطلاعات و ارتباطات دانشگاه کاشان
13. مرکز رشد واحدهاي فناوري بيوتکنولوژي پزشکي و مهندسي ژنتيک پارک علم و فناوري يزد
14. مرکز رشد واحدهاي فناوري پارک علم و فناوري استان آذربايجان شرقي
15. مرکز رشد واحدهاي فناوري پارک علم و فناوري استان خراسان
16. مرکز رشد واحدهاي فناوري پارک علم و فناوري استان سمنان
17. مرکز رشد واحدهاي فناوري پارک علم و فناوري استان فارس
18. مرکز رشد واحدهاي فناوري پارک علم و فناوري استان گيلان
19. مرکز رشد فناوري ابرکوه
20. مرکز رشد جامع فناوري شهرک علمي و تحقيقاتي اصفهان
21. مرکز رشد واحدهاي فناوري پژوهشگاه ملي مهندسي ژنتيک و زيست فناوري
22. مرکز رشد واحدهاي فناوري پليمر پژوهشگاه پليمر و پتروشيمي ايران
23. مرکز رشد واحدهاي فناوري جهاد دانشگاهي استان کرمانشاه
24. مرکز رشد واحدهاي فناوري خليج فارس
25. مرکز رشد واحدهاي فناوري دانشگاه تربيت مدرس
26. مرکز رشد واحدهاي فناوري دانشگاه تهران
27. مرکز رشد واحدهاي فناوري دانشگاه زنجان
28. مرکز رشد واحدهاي فناوري دانشگاه شهيد بهشتي
29. مرکز رشد واحدهاي فناوري دانشگاه شهيد چمران
30. مرکز رشد واحدهاي فناوري دانشگاه صنعتي اميرکبير
31. مرکز رشد واحدهاي فناوري سازمان پژوهشهاي علمي و صنعتي ايران
32. مرکز رشد واحدهاي فناوري شرکت شهرک هاي صنعتي مازندران
33. مرکز رشد واحدهاي فناوري مرکز بين المللي علوم و تکنولوژي پيشرفته و علوم محيطي
34. مرکز رشد واحدهاي فناوريهاي پيشرفته دانشگاه صنعتي شريف
35. مرکز رشد واحدهاي فناوري اطلاعات و ارتباطات پارک علم و فناوري استان يزد
36. مرکز رشد واحدهاي فناوري اطلاعات و ارتباطات دانشگاه بوعلي سينا
37. مرکز رشد واحدهاي فناوري اطلاعات و ارتباطات سازمان گسترش و نوسازي صنايع ايران
38. مرکز رشد واحدهاي فناوري اطلاعات و ارتباطات سازمان منطقه آزاد کيش
39. مرکز رشد واحدهاي فناوري اطلاعات و ارتباطات مرکز تحصيلات تکميلي علوم پايه زنجان
40. مرکز رشد واحدهاي فناوري سازمان منطقه آزاد قشم
41. مرکز رشد واحدهاي فناوري معماري و ساختمان پژوهشکده توسعه کالبدي
42. مرکز رشد واحدهاي فناوري موسسه مطالعات و تحقيقات زنان
43. مرکز مجازي رشد کسب و کار
44. مرکز رشد واحدهاي فناوري دانشگاه زابل